Mag u een gesprek opnemen? Als deelnemer mag u dat volgens het strafrecht, ook zonder het te melden. Voor een organisatie die gesprekken met klanten, sollicitanten of medewerkers opneemt, geldt daarnaast de AVG: u heeft een grondslag nodig, u informeert de deelnemers vooraf en u bepaalt hoe lang u de opname bewaart.

Opnemen en de AVG in vier punten

  • Strafrecht. Wie deelneemt aan een gesprek, mag het opnemen. Strafbaar is het opnemen van een gesprek waaraan u niet deelneemt.
  • AVG. Een organisatie die opneemt, verwerkt persoonsgegevens. Dan gelden grondslag, informatieplicht, bewaartermijn en beveiliging.
  • Medewerkers. Alleen opnemen als het noodzakelijk is, met vooraf informeren en bij controle op gedrag of prestaties instemming van de ondernemingsraad.
  • AI-notulisten. Een tweede verwerking, met een verwerker, een verwerkersovereenkomst en vaak doorgifte buiten de EU.

Gesprekken worden steeds vaker opgenomen en uitgewerkt, met de telefooncentrale, met een vergaderapp of met een AI-notulist die vanzelf meedoet. In gesprekken met organisaties zien wij dat opnames vaak automatisch worden gemaakt zonder dat iemand heeft vastgelegd waarom, hoe lang en waar ze naartoe gaan. Juist dat maakt het verschil tussen een toegestane en een onrechtmatige opname.

Mag u een gesprek opnemen volgens het strafrecht?

Het Wetboek van Strafrecht verbiedt het afluisteren of opnemen van een gesprek waaraan u zelf niet deelneemt, tenzij een deelnemer u daartoe opdracht geeft. Neemt u zelf deel, dan is opnemen niet strafbaar, ook niet als de ander het niet weet. Dat is de regel waar de meeste artikelen over gesprek opnemen bij stoppen.

Voor een privépersoon is dat vaak het hele verhaal. Voor een organisatie niet. Zodra uw organisatie gesprekken opneemt en bewaart, verwerkt u persoonsgegevens: de stem, de inhoud, soms gegevens over gezondheid of financiën. Dan geldt de AVG, en die is strenger dan het strafrecht.

Wat vraagt de AVG als uw organisatie een gesprek opneemt?

Voor elke opname heeft u een grondslag nodig. Meestal is dat het gerechtvaardigd belang, bijvoorbeeld om afspraken vast te leggen of medewerkers te trainen. Dat vraagt een belangenafweging: is opnemen nodig voor dat doel, en weegt dat op tegen de privacy van de deelnemers? In sommige sectoren is opnemen wettelijk verplicht, zoals bij bepaalde telefonische orders in de financiële sector. Toestemming is zelden een goede basis, zeker niet bij medewerkers. Meer over de keuze leest u in de grondslagen van de AVG.

Daarnaast regelt u:

  1. Een vastgelegd doel. Waarom neemt u op, en gebruikt u de opname alleen daarvoor?
  2. Informeren vooraf. Een korte melding aan het begin van het gesprek en een uitleg in uw privacyverklaring. Zie de onderdelen van een privacyverklaring.
  3. Een bewaartermijn. Een opname voor training heeft een andere termijn dan een opname als bewijs van een order. Zie bewaartermijnen voor persoonsgegevens.
  4. Beperkte toegang. Wie mag de opnames terugluisteren, en wordt dat vastgelegd?
  5. De rechten van deelnemers. Iemand die is opgenomen, kan om inzage vragen. Zie het afhandelen van een inzageverzoek.
  6. Het register. De opname hoort als verwerking in uw register. Zie waarom u een register van verwerkingen bijhoudt.

Gesprekken van medewerkers opnemen: waar ligt de grens?

Een werkgever mag zakelijke telefoongesprekken van medewerkers alleen opnemen als dat noodzakelijk is voor een concreet doel, en medewerkers moeten het vooraf weten. Doorlopend opnemen mag alleen als het echt nodig is voor de dienstverlening. Opnames die voor training zijn gemaakt, gebruikt u niet stilletjes voor een beoordeling.

Wilt u opnames gebruiken om gedrag of prestaties van medewerkers te controleren, dan heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht. Gaat het om stelselmatige monitoring, dan is een DPIA vaak verplicht. Zie wanneer een DPIA verplicht is en de privacyverklaring voor werknemers.

Gesprek opnemen met een AI-notulist: wat verandert er?

Een AI-notulist of een transcriptiedienst voegt een tweede verwerking toe. De opname wordt naar de dienst gestuurd, omgezet in tekst en vaak samengevat. Daarmee komen er vragen bij:

  • Wie is de verwerker? De leverancier verwerkt de opnames voor u. Sluit een verwerkersovereenkomst. Zie de verplichte afspraken in een verwerkersovereenkomst.
  • Waar staan de opnames? Gaan opnames of transcripten naar servers buiten de EU, dan gelden de regels voor doorgifte buiten de EU.
  • Traint de leverancier op uw gesprekken? Sluit dat contractueel uit, of informeer de deelnemers als het wel gebeurt.
  • Weten de deelnemers het? Een notulist die vanzelf aanschuift bij elke vergadering, legt ook gesprekken vast die daar niet voor bedoeld waren.
  • Bevat het gesprek bijzondere gegevens? In de zorg of bij HR-gesprekken gaat het al snel om gezondheid. Dan zijn de eisen zwaarder. Zie bijzondere persoonsgegevens.

Een telefooncentrale of vergadertool die opnames naar een externe opslag stuurt, valt soms pas op bij een technische controle. Vraag uw IT-partij daarom welke systemen opnemen en waar de bestanden terechtkomen. Voor het gebruik van AI-diensten in het algemeen leest u meer in persoonsgegevens in ChatGPT of Copilot.

Hoe begint u?

  1. Maak een lijst van alle plekken waar gesprekken worden opgenomen: telefonie, vergadertools, AI-notulisten.
  2. Leg per opname het doel, de grondslag en de bewaartermijn vast.
  3. Pas uw privacyverklaring en de melding aan het begin van gesprekken aan.
  4. Controleer de afspraken met leveranciers, inclusief opslaglocatie en training van modellen.
  5. Betrek de ondernemingsraad als opnames ook iets zeggen over medewerkers.

Twijfelt u of uw manier van opnemen past binnen de AVG, of wilt u een AI-notulist invoeren? Vraag juridisch privacy advies of laat een DPIA uitvoeren voordat u begint.

Christian Boertje
CEO · AVG Juristen

Dit artikel is een hulp. Het bericht wordt met aandacht samengesteld, maar aan de informatie kan geen enkel recht worden ontleend.

Krijg een persoonlijk consult.

Bel ons vandaag nog 030 785 27 91

Christian Boertje
CEO · AVG Juristen